Download onze handleiding
Systematische literatuurstudie en meta-analyse: een stappenplan
In tegenstelling tot disciplines als de medische wetenschappen en de psychologie hebben we binnen de economie veel minder de traditie om onderzoekstijd te investeren in systematische literatuurstudies en meta-analyses. Als onderzoekers steken we daardoor veelal al onze tijd in het toevoegen van extra puzzelstukken, in plaats van ook tijd uit te trekken om de volledige puzzel te leggen. Mijns inziens is dat iets wat moet veranderen.
Wetenschappelijk onderzoek kan de belastingbetaler enkel ten goede komen wanneer het relevant, innovatief en toegankelijk is. Vanuit dat perspectief zijn systematische literatuurstudies cruciaal. Ze bieden een leidraad voor beleid: via reviewstudies kan beleid worden gebaseerd op wat de wetenschap daadwerkelijk aantoont, in plaats van op het selectief aanhalen van studies die een buikgevoel of ideologie ondersteunen. Tegelijk fungeren deze reviews als gids voor de wetenschap zelf, omdat ze kennishiaten identificeren. In beide gevallen is een systematische aanpak essentieel: de studie moet de volledige, afgebakende literatuur omvatten.
Die noodzaak wordt alleen maar groter in tijden van AI. AI-apps beroepen zich vaak op literatuuroverzichten. Als we willen dat mensen via die weg ook bij economisch onderzoek terechtkomen, dan moeten we hier meer presteren.
Daarom moedig ik studenten aan om in het kader van hun Masterproef niet te kiezen voor een zoveelste empirische studie, maar voor een systematische literatuurstudie of een meta-analyse.
Het verschil tussen de twee is dat in een meta-analyse de kwantitatieve bevindingen van de opgenomen studies worden samengebracht. Dat deden we bijvoorbeeld zelf voor de literatuur over aanwervingsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. Een belangrijke bevinding was dat leeftijdsdiscriminatie wereldwijd minstens van dezelfde orde is als etnische discriminatie. Deze studie behoort al jaren tot de top-3 van meest gelezen en meest geciteerde artikels in het gekende vakblad European Economic Review.
Andere systematische literatuurstudies vanuit mijn team, al dan niet in samenwerking met Masterproefstudenten, zijn:
- Hoe variëren wereldwijd de kansen van sollicitanten naar hoelang ze al werkzoekend zijn?
- Is een studentenbaan nefast voor je studieprestaties?
- Welk verhaal vertellen alle praktijktesten naar discriminatie op de huurmarkt samen?
- Waarom discrimineren sommige werkgevers jegens etnische minderheden?
- Wetenschappelijke factcheck: worden moeders écht bestraft op de arbeidsmarkt?
Hoewel een review mogelijk minder uitdagend lijkt dan een empirisch onderwerp, is dat allerminst het geval. Een oppervlakkig en onvolledig literatuuroverzicht schrijven is relatief eenvoudig. Een systematisch overzicht daarentegen vereist een sterk ontwikkeld talent voor synthese, gestructureerd werken en helder schrijven. Mijn doctoraatsonderzoekers vinden het schrijven van een systematisch overzicht dan ook vaak moeilijker dan het opstellen van empirische hoofdstukken.
Vanuit de overtuiging dat we de komende jaren volop Masterproefstudenten richting het leggen van de volledige puzzel moeten brengen, én omdat dit geen eenvoudige opdracht is, hebben Louise Devos, Liam D’hert, Morien El Haj en ikzelf de afgelopen maanden tijd geïnvesteerd in het schrijven van een handleiding voor (Masterproef-)onderzoek dat zich focust op systematische literatuurstudies.
De handleiding kan hier gedownload worden.