Onderzoek uitgelegd
Hoe schadelijk is onder je niveau werken voor je cv?
Wie na het afstuderen niet meteen een baan vindt, kan zich de vraag stellen wat de beste strategie is: een baan onder zijn (m/v/x) scholingsniveau aannemen of verder zoeken naar een droomjob, met de kans langdurig werkloos te blijven. We deden heel wat onderzoek naar die vraag, waaronder een experiment met fictieve sollicitaties, waaronder sollicitaties van kandidaten die meteen na het schoolverlaten onder hun niveau werkten.
Dat langdurig werkloos zijn, zeker bij de start van je carrière, erg ongunstig is voor wat volgt, zoveel is duidelijk op basis van heel veel onderzoek. Onze meta-analyse van de internationale wetenschappelijke literatuur toonde aan dat werkgevers sollicitanten die langer dan een jaar zonder job zitten niet graag zien komen.
Betekent dit dan dat het beter is zo snel mogelijk om het even welke baan aan te nemen wanneer je van de schoolbanken komt, zelfs wanneer die onder je niveau ligt? En dan eventueel vanuit die situatie van "ondertewerkstelling" verder te solliciteren? Het antwoord lijkt eerder negatief. Uit eerder onderzoek dat we publiceerden in Labour Economics bleek dat voor meer dan de helft van de werkloze schoolverlaters die een job onder hun scholingsniveau aanvaardden, het bijna tien jaar (!) duurde vooraleer ze een job vonden op hun scholingsniveau.
Een deel van de verklaring ligt bij de werknemer zelf: men heeft eventueel fijne collega’s en voelt zich gewaardeerd in de baan, zodat verder solliciteren er niet van komt. Maar er is ook een verklaring aan de werkgeverszijde, zo toonde vervolgonderzoek.
In dat onderzoek verstuurden we fictieve sollicitatiebrieven als reactie op echte vacatures binnen de Vlaamse arbeidsmarkt en maakten daarbij onderscheid tussen drie soorten kandidaten: een kandidaat die rechtstreeks van de schoolbanken kwam, een kandidaat die na het schoolverlaten een jaar werkloos was en een kandidaat die een jaar lang tewerkgesteld was onder zijn niveau.
De schoolverlater ontving in 27% van de sollicitaties een positieve reactie (een uitnodiging voor een jobgesprek, het aanbod van een alternatieve baan of een geïnteresseerde vraag om meer informatie te verstrekken). Voor de kandidaat die onder zijn niveau werkte, was dat 25%. Dit verschil in respons voor het profiel van schoolverlater en dat van de overgeschoolde tewerkgestelde bleek daarbij niet statistisch significant, wat betekent dat het verschil ook toevallig kan zijn.
Dit laatste veranderde wel wanneer enkel gekeken werd naar vacatures die een vaste job aanboden: voor deze banen werden schoolverlaters duidelijk geprefereerd boven degenen met een jaar ervaring in een baan onder hun scholingsniveau. Voor banen met een tijdelijk contract werd geen ongelijke behandeling vastgesteld tussen de schoolverlater en de onder diens niveau tewerkgestelde persoon.
Belangrijk: de kandidaat die een jaar werkloos bleef na het schoolverlaten, was nog slechter af. Deze kreeg globaal slechts in 22% van zijn sollicitaties een positieve reactie. Het verschil met de kansen voor de schoolverlater was statistisch significant.
Meer info
De wetenschappelijke publicatie in De Economist (Netherlands Economic Review) is hier terug te vinden. Deze past in de bredere onderzoeksagenda van Stijn Baert omtrent de overgang van school naar werk.