HOMETentoonstellingDe BeefeKlokkenmakersBibliofielInkoopContact

nep De Beefe klokken

Oudere antiquairs lachen wel eens dat elke rare klok uit Luik in de twintigste eeuw een nieuw naamplaatje met de naam De Beefe kreeg om de prijs op te drijven. In Luik is er zelfs een taxateur die zonder omhalen zegt dat bijna alle klokken met de naam De Beefe namaak of vervalsingen zijn omdat Nederlandse en Duitse kopers die naam er graag op zien staan. De auteurs van deze site zagen trouwens al nieuwe naamschildjes met namen zoals Gilles De Beefe, Laurent Massin, Jacques Wampe enz. Een Akense antiquair toonde dan weer losse schildjes (ecussons) met "André De Beefe a Aix La Chapelle". Zelfs indien het schildje authentiek zou blijken dan nog was de vraagprijs erg hoog omdat een klok van 200 euro meteen een ridecule vraagprijs van 2000 tot 3000 euro meekrijgt dankzij zo'n naam. Hiernaast ziet u een Luiks buffet met een uurwerk gesigneerd De Beefe dat vorig jaar in Frankrijk geveild werd. Alles van kast tot klok blijkt namaak uit omstreeks 1930. Noch de veiling, noch de antiquair die het kocht zagen de vervalsing, maar bij nader onderzoek bleek alles slechte namaak. De vraag is echter of het buffet begin twintingste eeuw ook als vervalsing gefabriceerd werd. Tussen 1880 en 1940 was het gebruikelijk om meubilair te maken naar voorbeeld van de 17de en 18de eeuw. Voor de koper is er wel een verschil de waarde is immers slechts een tiende van een echt antiek stuk en zo'n object wordt NOOIT antiek.

Van de uurwerkmaker J.F. De Beefe is dan weer geweten dat hij zelf bijna geen klokken maakte, maar ze wellicht inkocht in Frankrijk en doorverkocht. Omgekeerd beweren een kenner en een restaurator dan weer dat J. Fr De Beefe A Liege dezelfde zou zijn als François De Beefe a Maestricht, terwijl dit zowel qua datering als qua stamboomonderzoek volstrekt uitgesloten blijkt. Stylistisch gezien slaat het ook nergens op. De zakhorloges kocht Jean-François De Beefe dan weer bij Zwitserse manufacturen en sommige van die verkoopboeken bestaan nog.

Het vervelende aan dergelijke signaturen is dat de klokken uiterlijk en qua datering meestal helemaal niet passen in de Luikse traditie. Op zich trouwens geen unicum, op een symposium in het British Museum vertelde een Nederlandse kenner dat een antiquair hem na de aankoop van een anonieme haagse klok vroeg of ie hem ging "laten signeren". Dergelijke fratsen blijken dus omwille van de verkoop schering en inslag te zijn. Wie de foto's van veilingen goed bewaart, merkt zelf soms dat naamloze klokken plots een plausibele of een compleet idiote benaming dragen. De vervalsers lijken soms nog nooit een klok van de maker gezien te hebben. nep De BeefeZoals bijvoorbeeld deze nep-rensonnet. Rechts ziet u een schildje met signatuur "Debaifve à Liège". Hardstikke nep en het mechanisme lijkt zelfs niet op een werk van De Beefe, maar is van een Franse comtoise. De ornamenten dateren trouwens van rond 1800 toen waarschijnlijk geen enkele De Beefe nog actief was. De overigens mooie kleine kast (gaine) bleek in empire stijl en dus minstens 50 jaar te jong. De meest perfide vervalsingen zijn klokken die namen dragen van Luikse makers die in het bekende boek van Pholien uit 1933 staan en waar weinig of geen klokken van bekend zijn. Voor de hand liggend zijn bijvoorbeeld grote namen zoals De Beefe, Rossius of Sarton met andere voornamen die Pholien noemt maar waar verder geen werken noch archieven van bestaan. Uit onderzoek bleek dat Pholien vaak fouten maakte, bronnen niet controleerde en spellingsfouten maakte (of zijn eigen nota's niet meer kon lezen). Soms duiken die fouten plots op als gravering van klokken die voor 1980 niet bekend waren. Een andere weggever is de spelling: Liège. Tot 1948 schreef men immers Liége. En voor het midden van de achttiende eeuw gewoon Liege. Slimme vervalsers weten dat ook en zetten dus bijvoorbeeld "Serain" in plaats van "Seraing" op namaakschildjes om oudheid te suggereren. In dit laatste geval liefst met een naam waar een dubbele S waarvan de eerste S op de ouderwetse manier is gegraveerd als een F zonder streepje.

Wat ook veel voorkomt zijn huwelijken van oude naamplaatjes en oude klokken. Een Engels achtdagenwerk met daarop een Luiks of een Vlaams schildje maakt van een vrij courante Engelse klok plots een vrij zeldzame Vlaamse of Luikse klok. Dit soort pimpen doen sommige verkopers zelfs met uitzonderlijke stukken. Momenteel biedt een Nederlandse handelaar een hangklok van Gilles De Beefe aan met een foute stoel, maar erger is dat er bovenop de klok een beeld staat dat op oude zwart-wit foto's van pakweg 40 jaar geleden niet aanwezig blijkt. Dit rare beeld voegt trouwens niks toe aan de waarde en het wijkt extreem af van andere beelden op deze en andere klokken uit hetzelfde atelier..

Hoe erkent de koper een vervalsing? Ten eerste is er de signatuur. Is zowel wijzerplaat als het uurwerk gesigneerd? Zoniet dan rest de vraag WAAROM? Welke van de twee was zichtbaar? Wat niet zichtbaar is hoeft normaal niet gesigneerd, want de signatuur was immers reclame (of stoef van de koper). Is de wijzerplaat niet gesigneerd en de achteplatine van het uurwerk wel stel dan altijd de vraag of beide dan bij elkaar horen. Als de datering van de kast geen raad brengt dan kan de vorm van het mechanisme misschien inzicht opleveren. Zo'n klokkenmaker propte niet zomaar een constructie in een kast. Is het geheel vergelijkbaar met andere klokken of pendules? Zelfs als dat allemaal klopt kan er nog een reukje aan zitten. Is de gravure van de naam misschien recenter? Is de signatuur bijvoorbeeld door de vergulding gegraveerd? Door beschadigingen gegraveerd? In beide gevallen gaan er alarmen af want het strookt niet met de logische volgorde van werken.

Momenteel staan er her en der ZEER twijfelachtige klokken, pendules enzovoort gesigneerd met de naam De Beefe te koop. Als u twijfelt roep dan gerust onze hulp in!

e-mailen op lode.goukens@ugent.be.

lode.goukens@ugent.be

Back to TOP © Copyright, all rights reserved, 2010