HOME

Bibliofiele boeken

Lijst van prachtige uitgaven uit de 16de, 17de en 18de eeuw

De zeventiende en meer nog de achttiende eeuw waren eeuwen van grote leeshonger. Eeuwen van boekenpolitie, illegale drukken, nep-adressen, colportage van boeken... De Republiek zorgde voor de grootste productie en export, maar ook de Zuidelijke Nederlanden en zelfs het prinsbisdom Luik exporteerden vele - vaak verboden - boeken naar bijvoorbeeld Frankrijk. Op deze pagina's zal ingegaan worden op enkele pronkstukken uit dezelfde periode.

Julius Caesar en de bocage:

De eerste twee boeken waren bestsellers doe in mini en maxi uitvoering te koop waren. Het bewuste boek wordt trouwens nog steeds gebruikt in het middelbare onderwijs en één bepaalde passage geeft zelfs inzicht in het landschap waar de clan De Beefe leefde. Pas rond 1580 begon dit landschap trouwens drastisch te veranderen onder invloed van de mijnbouw, maar nu nog altijd is het heggenlandschap of bocage erg herkenbaar.

Het eerste voorbeeld is een extreem klein boekje nauwelijks groter dan sommige missaaltjes. Het tweede voorbeeld is een stevige dikke, luxueuze uitgave die als prijs aan een voortreffelijk student werd gegeven.

Julius Caesar: Quae extant

Julius Caesar: Commentarii

Chronogrammen:

Gille en Nicolas De Beefe signeerden geheel in traditie sommige torenuurwerken met een chronogram. Wat is een chronogram? Dat leest u met enkele prachtige voorbeelden in de volgende link.

Nieuwe ende waarachtighe beschrijvinghe der zeventien Nederlanden... (Amsterdam: Blaeu, 1622)

Illegale drukken:

De opa van de bekende schilder Jan Vermeer, namelijk Balthasar Claesz Gerrits, een horlogemaker, liet vanaf 1619 met behulp van gekochte matrijzen valse munten slaan. De Staten-Generaal en de stadhouder prins Maurits kwamen eraan te pas en twee van Gerrits' handlangers werden onthoofd. Gerrits zelf wist naar Den Haag en later naar Gorinchem te ontkomen. Vermeer zelf werd op 29 december 1653 als meester opgenomen in het Delftse Sint-Lukasgilde. Naast schilders telde de Sint-Lukasgilde ook drukkers en tot 1620 ook tapijtwevers. Over de illegale drukken heb ik het in volgende link enkele leuke weetjes.

illegale drukken van Crellius tot Huygens

Boekenslachters:

Claude Buffier is een minder bekende filosoof, cartograaf en grammairien uit de 17de en 18de eeuw. Helaas is hij een markant slachtoffer van boekenslachters. De meeste van zijn boeken zijn van hun kaarten ontdaan omdat die apart meer opbrengen.

Buffier en de boekenslachters

Verloren partituren:

De van origine Vlaamse componist en muzikant Jacques de Gouÿ was een nieuwlichter. Als favoriet van Lodewijk XIV moest hij niet allerlei opdrachten om den brode aanpakken. De Fransen rekenen De Gouÿ bij de Franse polyfone traditie, maar De Gouÿ was niet traditioneel. Zo streefde hij naar een alfanumerieke notatie van muziek (almérique).

Jacques de Gouÿ

Persvrijheid en wettelijk depot:

Karel van Lotharingen voerde enerzijds een wettelijk depot in om de Brusselse bibliotheek te voorzien, maar anderzijds bleef hij een vorst van het Ancien Regime die boeken verbood en een censuur handhaafde.

wettelijk depot en censuur

het eerste Vlaams vertaalwoordenboek

Vlamingen beseften reeds vroeg dat je talen kennen belangrijk is. De Gentenaar Joos Lambrecht bracht in de zestiende eeuw een aantal woordenboeken uit, een spellingsgids en kalenders. De brave man wou ook de romijn als lettertype invoeren voor de Nederlandse taal, maar daar waren zijn tijdgenoten niet rijp voor. De volkstaal zou nog eeuwen in gotische karakters gedrukt worden in tegenstelling tot de Latijnse en Franse publicaties. De door de man ontworpen en gestoken lettertypes zijn juweeltjes.

Naembouck

de verfransing aangeklaagd in 1788

Verhandeling op d’onacht der moederlyke tael in de Nederlanden

Michiel Cogniet: mathematica pura et mixta

Adolphe Demeur: briljant jurist en politiek hervormer

Gezocht: Woordenschat der twee taalen, Portugeesch en Nederduitsch

drukkers en almanakken

Gezocht: Oculus Enoch et Eliae, sive radius sidereomysticus : Opus Philosophis, Astronomis, et rerum caelestium aequis aestimatoribus


© Copyright, all rights reserved, 2010 Volgen op Google Buzz